Σε ό,τι αφορά, πρώτον, την κρανιοθρυψία, εδώ μιλάμε για την θανάτωση ενός παιδιού κατά τη διάρκεια του τοκετού, προκειμένου είτε να σωθεί η ζωή της μητέρας που κινδυνεύει από τον τοκετό είτε να προφυλαχθεί αυτή από μόνιμες και σοβαρές βλάβες. Υπό το πρίσμα του γερμανικού Ποινικού Δικαίου, σε αυτήν την χρονική φάση το παιδί δεν αντιμετωπίζεται πλέον ως έμβρυο, αλλά ήδη ως άνθρωπος (πρόσωπο), με αποτέλεσμα ‒για να χρησιμοποιήσουμε την συνήθη διατύπωση‒ να τίθεται αντιμέτωπη μια ανθρώπινη ζωή (εκείνη της μητέρας) με μια άλλη (εκείνη του παιδιού) ή να τίθεται αντιμέτωπο ένα υψηλό συμφέρον στην διατήρηση της σωματικής ακεραιότητας (της μητέρας) με μια ζωή (του παιδιού).
Θα πρέπει να είναι προφανές ότι (εάν μπορούμε να μιλήσουμε εν γένει για οργάνωση) μάλλον η μητέρα είναι εκείνη που με την γενετήσια δράση της ‒εξαιρουμένης της περιπτώσεως του βιασμού‒ οργάνωσε την συγκρουσιακή κατάσταση και όχι το παιδί που βρίσκεται ακόμη στην φύση του τοκετού. Παρά ταύτα, έχουν γίνει προσπάθειες να υποχρεωθεί το παιδί να φέρει το βάρος της δημιουργηθείσας συγκρουσιακής κατάστασης ‒συγκεκριμένα: να υποστεί την θανάτωσή του (κρανιοθρυψία υπό την μορφή διαμελισμού) ‒ κατ’ εφαρμογήν των κανόνων για την αμυντική κατάσταση ανάγκης.
Όλα τα επιχειρήματα είναι εγκλωβισμένα στον φαινότυπο του πράγματος. Επί παραδείγματι, λέγεται ότι «η μητέρα χαρίζει στο παιδί την ζωή», εν τούτοις οι σοβαρές σωματικές βλάβες «δεν επιτρέπεται να χρεώνονται από το Δίκαιο στον δωρητή της ζωής». Αλλά: γιατί να μην χαρίζει το παιδί στην γυναίκα τη μητρότητα; Εάν προβούμε σε μια κανονιστική επεξεργασία του φαινοτύπου, θα δούμε ότι εδώ πρόκειται ξεκάθαρα για petitio principi. ‒ Έχει λεχθεί, επίσης, ότι, στο πλαίσιο της προκληθείσας συγκρουσιακής καταστάσεως, πρέπει να επιτρέπεται σε εκείνη την «έννομη σφαίρα» να αποτρέψει την απειλούμενη βλάβη, «από την οποία δεν εκπορεύεται η μεταβολή του status quo». Αλλά: με ποια λογική η εγκυμοσύνη και ο τοκετός εκπορεύονται από το παιδί; ‒ Περαιτέρω, έχει λεχθεί ότι «όταν ένα υποκείμενο που βρίσκεται σε μια χρονική στιγμή της τελεολογικής διαδικασίας (για την δημιουργία της ζωής) του αξιώνει ένα αντικειμενικά μη αναλογούν σε αυτό μέγεθος της ελευθερίας, τότε τον βαραίνει το καθήκον να ανεχθεί έναν αναγκαίο περιορισμό…». Αλλά: τι από τα δύο συμβαίνει: αξιώνει το παιδί κάτι που δεν του αναλογεί ή δεν παρέχεται στο παιδί εκείνο που του αναλογεί; Ομοίως, δηλαδή, πρόκειται και εδώ για petitio principi, που είναι απόρροια μιας προκατειλημμένης θεώρησης με βάση τον φαινότυπο του πράγματος.
Από την ‒κατά την γνωστική θεώρηση του πράγματος‒ ατυχή συγκυρία που πλήττει δύο πρόσωπα δεν προκύπτει per se Τίποτε που να αφορά την κανονιστική ρύθμιση για την αντιμετώπιση της συγκρουσιακής καταστάσεως. Ακόμη κι αν η κατάσταση αυτή μπορεί να αναχθεί στην ασυνήθιστη διάπλαση του παιδιού (και όχι, φερ’ ειπείν, στον «μη φιλικό για τον τοκετό» οργανισμό της μητέρας), τούτο δεν έχει καμία σημασία, ένα δεν γίνει δεκτή μια κανονιστική θέση βάσει της οποίας θα ισχύει το καθετί ασυνήθιστο οδηγεί στο να θεωρηθεί κάποιος υπόλογος. Ένας τέτοιος κανόνας, βεβαίως, θα θεμελίωνε ευθύνη για το πεπρωμένο, κάτι που θα ισοδυναμούσε με αυθαιρεσία, δεδομένου ότι η σύγχρονη κοινωνία στερείται πλέον κανονιστικών δομών προσδιοριζομένων με βάση το πεπρωμένο. ‒ Η κρανιοθρυψία, επομένως, δεν μπορεί να συνιστά μια πειστική δικαιική λύση για την συγκρουσιακή κατάσταση που ανέκυψε.
Το συμπέρασμα αυτό ‒ανυπαρξία δικαιικής επίλυσης της σύγκρουσης‒ καθόλου δεν μεταβάλλεται εκ του γεγονότος ότι κρανιοθρυψίες εξακολουθούν να πραγματοποιούνται ακόμη και σήμερα, όπως συνέβαινε άλλωστε στο παρελθόν, και μάλιστα χωρίς να αντιμετωπίζεται η διαδικασία αυτή ως άδικη∙ τούτο δεν μπορεί παρά να σημαίνει ότι το παιδί που βρίσκεται στην φάση του τοκετού δεν θεωρείται, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την κρανιοθρυψία, πρόσωπο, αλλ’ αντιθέτως ένα ‒σημαντικής πάντως αξίας‒ μη-πρόσωπο. Δεν ισχύει μια πρόταση που να περιέχει την θέση ότι κάθε συγκρουσιακή κατάσταση μπορεί να αντιμετωπίζεται ικανοποιητικά εντός του Δικαίου και μόνο, ότι δηλαδή υπάρχει μόνο η κανονική περίπτωση της δικαιικότητας και όχι η περίπτωση της εξαίρεσης. Η κρανιοθρυψία είναι μια τέτοια περίπτωση εξαίρεσης. Ωστόσο, δεν πρέπει να υπερβαίνουμε το μέτρο της εξαίρεσης: Πρόκειται για μια εξαίρεση σε σχέση με το θύμα της επέμβασης (στην κρανιοθρυψία: σε σχέση με το παιδί), το οποίο αντιμετωπίζεται ως μη-πρόσωπο. Όλοι οι άλλοι συμμετέχοντες μπορεί να δεσμεύονται εκ του Δικαίου να λαμβάνουν υπ’ όψιν τους μια αυστηρή ένδειξη και να ενεργούν με την μεγαλύτερη δυνατή φειδώ έναντι του θύματος. Αλλά όταν εμφανίζεται η σοβαρή εκείνη περίπτωση που σε σχέση με τις άλλες περιγράφηκε επακριβώς, τότε το θύμα αποκλείεται από τον κύκλο των προσώπων που συνδέονται με τον δικαιικό δεσμό.
Günther Jacobs, Καταναγκασμός και Πρόσωπο στο Δίκαιο, μτφρ. Κωσταντίνος Ι. Βαθιώτης, εκδ. Ευρασία