MICHEL FOUCAULT
Πρώτον, η ασυνέχεια. Η ασυνέχεια, βέβαια, είναι ένα πολύ σοβαρό πρόβλημα, αλλά γνωρίζετε καλά ότι είναι ένα πρόβλημα που τίθεται στους ιστορικούς. Τίθεται το πρόβλημα της περιοδοποίησης, στην οικονομική ιστορία, στην κοινωνική ιστορία. Δεν υπάρχει λόγος οι ιστορικοί των ιδεών από μεθοδολογική σκοπιά να βρίσκονται πίσω από τους ιστορικούς της οικονομίας ή των κοινωνιών. Στο πεδίο των ιδεών, τίθενται προβλήματα περιοδοποίησης και αυτή η περιοδοποίηση είναι σχετική με το επίπεδο όπου τοποθετούμαστε και με το αντικείμενο που επιλέγουμε.
Δεύτερον, ίσως είμαι υπέρμαχος της συνέχειας στο χρόνο, αλλά ας πούμε ότι σε κάθε περίπτωση έχω, τέλος πάντων έχω τη ματαιοδοξία, είναι η μόνη μου ματαιοδοξία αναφορικά με αυτό το βιβλίο, έχω τη ματαιοδοξία να έχω θεμελιώσει, νομίζω για πρώτη φορά, τη συγχρονική συνέχεια, τις σχέσεις ταυτοχρονίας που υπάρχουν μεταξύ τους, όπως η μελέτη της γλώσσας, η μελέτη της οικονομίας και η μελέτη της βιολογίας. Έχω αγοράσει μια ασυνέχεια στην τιμή μιας συνέχειας ή το αντίστροφο, όπως θέλετε.
Αυτό είναι όλο το πρόβλημα της ιστορικής ανάγνωσης, πρόβλημα που απαιτείται να θέσει εκ νέου στην ημερήσια διάταξη τώρα, ίσως, ότι οι συζητήσεις σχετικά με τη δομή έχουν κάπως εξαντληθεί. Στην παρούσα φάση η ιστορία μας θέτει τα προβλήματα, όχι η δομή.
Τώρα, με ρωτάτε πού τοποθετούμαι. Θα σας απαντούσα, εντελώς απλά, στο σήμερα. Ίσως ο ρόλος του φιλοσόφου, ο ρόλος του φιλοσόφου στην παρούσα φάση, να είναι όχι αυτός του θεωρητικού της ολότητας αλλά του διαγνωστικού του σήμερα. Η φιλοσοφία συνίσταται στο να διαγιγνώσκει και είναι προφανές ότι όλες οι διαιρέσεις, όλες οι περιοδοποιήσεις κτλ. Οργανώνονται γύρω από αυτήν την τομή, από αυτό το άνοιγμα, όπου βρισκόμαστε και είναι το σήμερα. Εξάλλου, μου φαίνεται ότι λέγοντάς το αυτό επαναλαμβάνω τουλάχιστον αυτό που θυμάμαι από την ανάγνωση του Introduction à la philosophie de l’histoire.
RAYMOND ARON
Ακούγοντάς σας, επιθυμώ ακριβώς να επικαλεστώ το παρελθόν μου, διότι μου απαντήσατε με πολύ ευγένεια ότι το σήμερα ορίζεται από το άνοιγμα στο μέλλον, κάτι που είχα προσπαθήσει να πω παλαιότερα. Αλλά δεν είμαι απολύτως σίγουρος ότι η συμφωνία σας θα είναι εξίσου ολοκληρωτική όπως απαιτεί τώρα η ευγένεια, διότι, παρ’ όλα αυτά, εμπλέκετε μια ασυνέχεια που σε κάποιο βαθμό αντιφάσκει με αυτό που καταλαβαίνω από το άνοιγμα στο μέλλον.
Αυτό όμως μας επιστρέφει εκ νέου στο πρόβλημά σας για την ασυνέχεια, που ευγενικά αποφύγατε μιλώντας για τη συνέχεια μέσα στη στιγμή. Η συνέχεια όμως μέσα στη στιγμή είναι μάλλον η δομή ή η ολότητα, κι αυτό θα ήταν ένας τρόπος να ξαναρχίσουμε τη συζήτησή μας, αλλά νομίζω πως ήρθε η στιγμή να σταματήσουμε.
Ραϊμόν Αρόν & Μισέλ Φουκό, Διάλογος για την Κοινωνιολογία και τις Ανθρωπιστικές Επιστήμες, μτφρ. Μιχάλης Κατσιμίτσης, εκδ. Ευρασία