'Ενώ έσερνα τα βήματά μου πλάι στο ποτάμι, είδα ένα τόσο δα μικρό παιδί, να σπαράζει στο κλάμα σιμά στην όχθη, όπου προφανώς το είχαν οι γονείς του εγκαταλείψει. Πρέπει να είχαν πιστέψει πως αυτή η ψυχή δεν θα κατάφερνε να τα βγάλει πέρα με τις δυσκολίες της ζωής που τρέχει σαν το ορμητικό ποτάμι, και πως ήταν καταδικασμένο να ζήσει λιγότερο απ’ όσο διαρκεί η δροσιά της αυγής. Το παιδί μού φάνηκε τόσο ευάλωτο όσο τα άνθη του σπάρτου που σκορπίζονται με την παραμικρή ριπή του φθινοπωρινού ανέμου, και το λυπήθηκα τόσο που του έδωσα το ελάχιστο φαγητό που είχα μαζί μου.
Ο αρχαίος ελεήμων
ποιητής τι θα ’κανε
για τούτο το παιδί;
Πως είναι δυνατόν αυτό το παιδί να έφτασε σε τέτοια τραγική κατάσταση; Φταίει η μητέρα του που γι’ αυτό αδιαφόρησε, ή ο πατέρας του που το παράτησε; Αλίμονο, έχω την εντύπωση πως αυτό το παιδί βασανίζεται άδικα από κάτι πιο μεγάλο και ανυπολόγιστο — εκείνο που μπορεί κανείς να ονομάσει ακατανίκητη βούληση του σύμπαντος. Αν όντως αυτό ισχύει, παιδί μου, πρέπει να φωνάξεις προς τον ουρανό, κι εγώ πρέπει να συνεχίσω τον δρόμο μου αφήνοντάς σε πίσω.'
Ματσούο Μπασό, Νοζαράσι Κικό και Δέκα Οκτώ Χάικου, μτφρ. Γιάννης Λειβαδάς, εκδ. Μέδουσα
* * *
'Το «Νοζαράσι κικό» φέρει ορισμένες ατέλειες οι οποίες προέρχονταν από την απειρία του Μπασό στην σύνθεση των χάιμπουν και των ταξιδιωτικών ημερολογίων. Το πεζό κείμενο δεν είναι τόσο εκλεπτυσμένο όσο εκείνα των μετέπειτα ταξιδιωτικών του καταγραφών. Επιπλέον, οι αράδες δεν συναρμόζονται επαρκώς, μα λειτουργούν ως προσημειώσεις των χάικου που ακολουθούν. Παρόλα αυτά, το «Νοζαράσι κικό» αποτελεί εισαγωγικό κόμβο στην αναζήτηση φώτισης, πνευματικής έλλαμψης του Μπασό, η οποία θα διέπνεε όλα τα επόμενα έργα του. Μα πέραν τούτου, το κείμενο παρουσίασε ένα εντόνως περιπαιχτικό περιεχόμενο, διττόκλιτο δε, ως προς την εστίασή του, το οποίο το μετέφερε πολύ μπροστά από την εποχή που γράφτηκε και το διέκρινε από όλα τα υπόλοιπα του Μπασό: κάθε εμπειρία απολήγει στο δίκαιο της αναίρεσης και της ματαιότητάς της, το οδοιπορικό ολοκληρώνεται με την προσγειωτική, μα συνάμα σαρδόνια κατευναστική, εμφάνιση των ψειρών.'
Γιάννης Λειβαδάς, από την 'Εισαγωγή' της έκδοσης