'Οι πρώτοι διανοούμενοι της περιόδου της ανεξαρτησίας όχι μόνο αντιμετώπιζαν το κλασικό παρελθόν με σεβασμό ανάλογο προς την περιφρόνησή τους για το Βυζάντιο, αλλά και απαξιούσαν να ασχοληθούν με την κληρονομιά των τετρακοσίων χρόνων της οθωμανικής κατοχής. Πραγματικά, ο Κοραής διακήρυξε στην αυτοβιογραφία του ότι στο λεξιλόγιό του «Τούρκος» και «άγριο θηρίο» είναι συνώνυμα. Ωστόσο, η περίοδος της Τουρκοκρατίας άσκησε βαθιά επίδραση στη διαμόρφωση και εξέλιξη της ελληνικής κοινωνίας. Η οθωμανική κυριαρχία είχε ως αποτέλεσμα την απομόνωση του ελληνικού κόσμου από τα μεγάλα ιστορικά κινήματα, όπως η Αναγέννηση, η Μεταρρύθμιση, η Επιστημονική Επανάσταση του 17ου αιώνα, ο Διαφωτισμός, η Γαλλική και η Βιομηχανική Επανάσταση, κινήματα που επηρέασαν πολύ την ιστορική εξέλιξη της δυτικής Ευρώπης. Στο μεγαλύτερο διάστημα της περιόδου αυτής τα όρια της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας στην Ευρώπη συνέπιπταν γενικότερα με τα όρια ανάμεσα στην Ορθοδοξία και τον Καθολικισμό. Ο συντηρητισμός της ιεραρχίας της Ορθόδοξης Εκκλησίας ενίσχυσε ακόμα περισσότερο αυτή την απομώνοση. Ακόμα και στη δεκαετία του 1790, για παράδειγμα, οι Έλληνες κληρικοί εξακολουθούσαν να καταδικάζουν τις ιδέες του Κοπέρνικου και να ισχυρίζονται ότι ο Ήλιος κινείται γύρω από τη Γη. Αυτός ο συντηρητισμός ενισχύθηκε και από την εχθρότητα απέναντι στη Δύση, που είχε τις ρίζες της στη μεγάλη πικρία για τον τρόπο με τον οποίο η καθολική Ευρώπη προσπάθησε να επιβάλει την αποδοχή του παπικού πρωτείου ως τίμημα για τη στρατιωτική της βοήθεια, όταν η Βυζαντινή Αυτοκρατορία αντιμετώπιζε την απειλή των Οθωμανών Τούρκων.
Η φαυλότητα της οθωμανικής εξουσίας και η εξασθένηση του κύρους των νόμων συνετέλεσαν στη διαμόρφωση των βασικών αξιών της ελληνικής κοινωνίας και στη δημιουργία νοοτροπιών απέναντι στο κράτος και την εξουσία που εξακολουθούν να υφίστανται μέχρι σήμερα. Ένας τρόπος αυτοάμυνας κατά της αυθαιρεσίας αυτής ήταν η εξασφάλιση της προστασίας υψηλά ιστάμενων πατρώνων, οι οποίοι θα μεσολαβούσαν σε εκείνους που κατείχαν ισχυρές και προνομιακές θέσεις. Κι αυτό συμβάδιζε με μια στάση δυσπιστίας απέναντι σε όσους βρίσκονταν εκτός του κύκλου της ευρύτερης οικογένειας. Η ανάγκη για προστασία συνέχιζε να υπάρχει και στο νέο κράτος και, από τη στιγμή που εγκαθιδρύθηκε το συνταγματικό πολίτευμα, οι βουλευτές έγιναν το φυσικό επίκεντρο των πελατειακών σχέσεων, οι οποίες διαπέρασαν ολόκληρη την κοινωνία. Σε αντάλλαγμα για την εκλογική τους υποστήριξη, οι ψηφοφόροι προσδοκούσαν από αυτούς που είχαν ψηφίσει να βοηθήσουν τους ίδιους και τις οικογένειές τους να βρουν εργασία, κατά προτίμηση στον διογκωμένο δημόσιο τομέα —τη μόνη ασφαλή πηγή απασχόλησης σε μια υπανάπτυκτη οικονομία— και να μεσιτεύσουν σε μια γενικά δύσκαμπτη γραφειοκρατία. Τόσο το ρουσφέτι, η αμοιβαία παροχή εκδουλεύσεων που παραδοσιακά κινούσε τους τροχούς της κοινωνίας, όσο και τα μέσα, οι χρήσιμες και απαραίτητες σε πολλούς τομείς της καθημερινής ζωής διασυνδέσεις, ενισχύθηκαν ακριβώς κατά της περίοδο της τουρκικής κυριαρχίας.'
Ρίτσαρντ Κλογκ, Συνοπτική Ιστορία της Ελλάδας 1770-2000, μτφρ. Λυδία Παπαδάκη & Μαρία Μαυρομμάτη, εκδ. Κάτοπτρο