Μια έξοχη εικόνα της εγκλωβισμένης ιδιωτικής χρονικότητας του ανεκπλήρωτου έρωτα μας δίνει ο Marcel Proust στον Ανακτημένο Χρόνο:
«Από αυτή τη στιγμή εκείνη έχει καταλάβει ότι, αν του προσφέρει μόνο τη συντροφιά ή τη φιλία της, αυτή η εύνοια θα φανεί τόσο σημαντική σε εκείνον που έχει πιστέψει ότι την έχει χάσει, ώστε αυτή μπορεί να αποφύγει να του παραχωρήσει κάτι περισσότερο και να επωφεληθεί από τη στιγμή που αυτός, μην μπορώντας πια να μην τη βλέπει, θα είναι πρόθυμος να τελειώσει με κάθε θυσία τον πόλεμο...»
Ο εραστής εδώ παρουσιάζεται παγιδευμένος και όμηρος στον ιδιωτικό χρόνο της ερωμένης, θρέφοντας τις επιθυμίες του με φαντάσματα μελλοντικών στιγμών. Η ερωτική σχέση περιγράφεται σαν Πόλεμος και η απειλή της Στέρησης ισοδυναμεί με την περιφρόνηση της Θυσίας, αποτέλεσμα της οποίας δεν είναι πλέον η κυριαρχία, αλλά η υποτέλεια. Η ερωμένη του ανεκπλήρωτου έρωτα εδώ δεν είναι το απρόσιτο αντικείμενο του πνευματικού πόθου όπως η Δέσποινα του ιπποτικού έρωτα, ούτε το παιγνιώδες υποκείμενο του σωματικού πόθου, όπως η Παμπινέα του Βοκκάκιου. Είναι το ενεργό υποκείμενο της ψυχικής άρνησης. Ο εραστής δεν έχει να αντιμετωπίσει ούτε την κοσμολογική ετερονομία των ψυχών, ούτε την αισθησιακή ετερονομία των σωμάτων, αλλά την ανυπέρβλητη άρνηση μιας αυθεντικής αυτονομίας. Ο δρόμος εκπλήρωσης του Έρωτα μπλοκάρεται από το ίδιο το αντικείμενο του πόθου, την ερωμένη που όμως, ως αυτόνομη υποκειμενικότητα, είναι επίσης το υποκείμενο της άρνησης.
Μετά την θανάτωση της Θείας ετερονομίας και μετά την εσωτερίκευση του Θανάτου στην ανθρώπινη αυτονομία, ο νεωτερικός ανεκπλήρωτος έρωτας εμφανίζεται ως η ετερονομία της σχέσης, η ετερονομία του Εγώ που προκύπτει ως η αρνητικότητα της αυτονομίας του Άλλου.
Κι όμως, στην νεωτερική ερωτική σχέση, η οποία δομείται σαν Πόλεμος, δεν υπάρχει χώρος για τίποτε άλλο παρά μόνο για την κυριαρχία του ενός ή του άλλου, για την αφομοίωση της αυτονομίας του ενός μέσα στην αυτονομία του άλλου, για τον αναδιπλασιασμό της ετερονομίας.
Ακόμη και εκπληρωμένος, ο νεωτερικός έρωτας παραμένει ετερόνομος, καθώς η εκπλήρωση ισοδυναμεί με την συμβολική Θυσία του εαυτού μέσω της Υποταγής. Ακόμη και μετά τη ‘νίκη’, μια σχέση που δομήθηκε μέσα στην ετερονομία της πολεμικής προσπάθειας, ακυρώνει και τις δύο αυτονομίες, τις αναδεικνύει ως επίπλαστες, και ο Πόλεμος συνεχίζεται.
Υπ’ αυτή την έννοια, η ερωτική σχέση, αν συντίθεται με όρους Κυριαρχίας μένει ουσιωδώς ανεκπλήρωτη, αφού βαθαίνει και οχυρώνει την ψυχική απομόνωση στον εαυτό ακόμη και την στιγμή της σωματικής συνένωσης. Σαν ουσιωδώς ανεκπλήρωτη, οδηγεί στην υπέρβαση του Εγώ μόνο στο βαθμό που δεν εκπληρώνεται, σαν πόθος εκπλήρωσης που υπάρχει μόνο στο βαθμό που είναι απρόσιτος. Ο εραστής νιώθει τον έρωτά του να μεγαλώνει όσο τείνει προς την εκπλήρωση, αλλά να εξατμίζεται όταν εκπληρωθεί. Είναι η ίδια η φύση του ετερόνομου κυριαρχικού Έρωτα που δικαιώνει την άρνηση της ερωμένης.
Η ερωμένη μπορεί να διατηρεί την αυτονομία της μόνο αν είναι συνάμα αντικείμενο της άρνησης. Τη στιγμή που εγκαταλείπει την άρνηση, χάνει την υποκειμενικότητά της, χάνει την αυτονομία της.
Αυτό συμβαίνει γιατί εξαρχής, το αντικείμενο του πόθου δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόνομη υποκειμενικότητα αλλά ως αυτόνομη αρχή ετερονομίας, υπεύθυνη για τον πόθο που προκαλεί και τον οποίο αρνείται και τον οποίο επιτείνει μέσω της άρνησής της. Σαν αρχή ετερονομίας, η άρνησή της, το ύστατο δικαίωμα της αυτονομίας της, δεν μπορεί να καμφθεί, μπορεί μόνο να εκμηδενιστεί. Και καθώς στην ετερόνομη ερωτική σχέση τελεστής είναι το σχήμα της Στέρησης, αυτή η εκμηδένιση της άρνησης ισοδυναμεί με ακύρωση της ερωτικής σχέσης, που συνάφθηκε ως σχέση κυριαρχίας. Μετά την ισοπέδωση της Καρχηδόνας οι Ρωμαίοι όργωναν το χώμα με αλάτι. Παρομοίως, ο ετερόνομος έρωτας μόνο αποκαλυπτικά μπορεί να εκπληρωθεί, καθώς ορίζεται από τις απωθήσεις του παρελθόντος και όχι από τις δυνατότητες του μέλλοντος.
Η κυριαρχική ερωτική σχέση ανάμεσα σε δυο αντιθετικές αυτονομίες, δείχνει πως και οι δύο αυτές αυτονομίες είναι επίπλαστες. Χωρίς βλέψη και έρεισμα στην κοινωνική αυτονομία, η ατομική αυτονομία μένει ανάπηρη και επιρρεπής στην ετερονομία των κοινωνικών φαντασιακών σημασίων.
Αλέξανδρος Σχισμένος, Μικρή Πραγματεία για τον Ερωτικό Χρόνο, εκδ. Redmarks