'Στο Σκορσέζε όπως και σ’ όλους τους μεγάλους σκηνοθέτες του κινηματογράφου συναντάμε μια καλλιτεχνική ομοιογένεια, μια συστηματική επανάληψη θεμάτων και μοτίβων. Η εμφάνιση του σαν δημιουργού συμπίπτει με μια σημαντική στιγμή στην ιστορία του αμερικάνικου σινεμά, όταν το στάτους του Χόλυγουντ καταρρέει κι ανοίγει το δρόμο σε νέους κινηματογραφιστές. Ο Σκορσέζε είναι ο μόνος από αυτούς που διατήρησε την καλλιτεχνική του ακεραιότητα γυρνώντας ταινίες που τον αντιπροσώπευαν απόλυτα κι ένας από τους λίγους που παραμένουν στην επικαιρότητα σαν μοντέρνοι δημιουργοί, χάρη στις αναζητήσεις και το ύφος του.
Και πρώτα απ’ όλα το θέμα της καταγωγής. Ιταλοαμερικανός της τρίτης γενιάς ο Σκορσέζε αναπτύσσει από την αρχή της καριέρας του ένα κοινωνιολογικό ενδιαφέρον για τους Ιταλούς μετανάστες στην Αμερική. Οι ήρωές του αντιμετωπίζουν το ακόλουθο δίλημμα: Τι να διαλέξουν ανάμεσα στις καταβολές τους, ψυχολογικές εθνικές, πολιτισμικές και στην απαίτηση του περιβάλλοντος να αφομοιωθούν σαν τέλειοι αμερικάνοι. Είναι το σκληρό χρονικό της προσαρμογής του J.R. στο Who’s that knocking at my door?, του Τσάρλυ στους Κακόφημους δρόμους, του Τζέηκ Λα Μόττα στο Οργισμένο είδωλο, ακόμα και του αγγλοσάξονα (αλλά τόσο εκλατινισμένου) Τράβις Μπικλ στον Ταξιτζή.
Το κεντρικό αυτό θέμα της αποξένωσης ενισχύεται από τη βιαιότητα του περίγυρου, που είναι πάντα αστικό. Ο ήρωας-κάτοικος της πόλης του Σκορσέζε έχει μια αποστολή: να επιβιώνει. Και μία καταδίκη: τη μοναξιά. Οι προσπάθειές του για επικοινωνία είναι σχεδόν πάντα αποτυχημένες. Το ίδιο και οι απόπειρές του να δραπετεύσει, γιατί ποτέ κανείς δεν ξεφεύγει από την πόλη. Όσο και να τρέχεις, τόσο αυτή σε καταδιώκει (Μετά τα μεσάνυχτα). Σ’ αυτή την αόρατη φυλάκιση, η μόνη απάντηση είναι η βία, που γίνεται για εκείνον που τη διαπράττει το μόνο μέσο επικοινωνίας – όπως το μακελειό του τέλους στον Ταξιτζή.
Μέσα σ’ αυτό το σκηνικό που το στοιχειώνει το κόκκινο του αίματος, παλεύει ο σκορσεζιανός αντί-ήρωας. Είναι ο άνθρωπος της υπομονής («L’uomo du pazienza»), αυτός που ξέρει να περιμένει για να αποκτήσει αυτό που θέλει, αλλά και συνάμα αυτός που ξέρει να ζει υπομένοντας τα χτυπήματα της μοίρας.
Έχει τα πόδια του στην προγονική Ιταλία αλλά το κεφάλι του στα σύννεφα του Αμερικάνικου Ονείρου (σαν τον Ρόμπερτ Πούπκιν στο Βασιλιάς για μια νύχτα). Συνεπής στα όνειρά του, με μεγάλη πίστη στην ανδρική φιλία, επιδεικτικός, εκδηλωτικός σαν κάθε γνήσιος Ιταλός, μπορεί ακόμα να τονίζει την ανδρική του υπεροχή με την χρήση όπλων (Ταξιτζής) ή να είναι ρατσιστής. Μέσα στην Αμερική του καπιταλισμού, του καλβινισμού και του πουριτανισμού, παρακολουθούμε το σκληρό αγώνα του για επιβίωση. «Πώς μπορεί κανείς να επιβιώσει; Αυτό είναι το ερώτημα που θέτουν όλες οι ταινίες μου», εξομολογείται ο Σκορσέζε.
Τίποτε δεν ενσαρκώνει καλύτερα τον πόθο του σκορσεζιανού ήρωα για προσαρμογή στον κόσμο των αμερικάνων, όσο η ξανθιά αγγλοσαξονική γυναίκα, η αγνή, η ακατανίκητη, αυτή που δεν έχεις δικαίωμα να την αγγίξεις. Δεν κατορθώνει να την κερδίσει ή από αδυναμία, ή από τον φόβο του σεξ, ή πιο απλά από το φόβο της γυναίκας. Όσο γι’ αυτήν, κατά κανόνα τον προδίδει. Ο J.R. στο Who’s that knocking at my door? νομίζει το κορίτσι του αγνό, αλλά αυτή τον έχει ξεγελάσει. Ο ταξιτζής θεωρεί την Μπέτσυ για ένα ξανθό άγγελο. Την πηγαίνει να δουν μια πορνογραφική ταινία κι αυτή τον εγκαταλείπει. Τότε αυτός στρέφεται στην Ίρις, μια ξανθιά πόρνη δώδεκα χρονών, τη σώζει από το πεζοδρόμιο και την οδηγεί ξανά στο σπίτι της. Αλλά ούτε η μία, ούτε η άλλη μοιράζονται το κρεβάτι του. Ο Τζέηκ Λα Μόττα είναι υποχρεωμένος να δεχθεί το διαζύγιο που του επιβάλλει η Βίκυ (Οργισμένο είδωλο). Με τη σειρά του, ο Ρούμπερτ Πούπκιν δεν κατορθώνει να φτάσει στο γραφείο του Τζέρυ Λιούις γιατί τον εμποδίζει η ξανθιά εκθαμβωτική γραμματέας του (Βασιλιάς για μια νύχτα). Κι όσο για το Μετά τα μεσάνυχτα, είναι η ξανθιά Ροζάννα Άρκετ που οδηγεί τον ήρωα στη νυχτερινή περιπέτειά του. Όλες αυτές οι γυναίκες, άμεσα ή έμμεσα, γίνονται φορείς και σύμβολα θανάτου.'
Γεώργιος Αραμπατζής, Μάρτιν Σκορσέζε, εκδ. Αιγόκερως