ΔΟΝ ΖΟΥΑΝ
Αυτό σήμερα δεν θεωρείται πια ντροπή, η υποκρισία είναι μια αμαρτία της μόδας και όλες οι αμαρτίες της μόδας θεωρούνται αρετές. Ο ρόλος του ενάρετου ανθρώπου είναι ο καλύτερος ρόλος που μπορεί σήμερα να υποδυθεί κανείς και το επάγγελμα του υποκριτή έχει αξιοθαύμαστα αβαντάζ. Είναι μια τέχνη της οποίας η απάτη γίνεται πάντα σεβαστή και που ενώ όλοι τη βλέπουν κανείς δεν τολμάει να πει τίποτα εναντίον της· όλες οι άλλες αμαρτίες των ανθρώπων είναι ευάλωτες στην κριτική, ο καθένας έχει το ελεύθερο να τις κατακρίνει ανοιχτά, όμως η υποκρισία είναι αμαρτία προνομιούχα που με το χέρι της βουλώνει τα στόματα του κόσμου και απολαμβάνει ανενόχλητη μια ηγεμονική ασυλία. Δένει σιγά-σιγά με την προσποίηση μια στενή κλίκα από ανθρώπους του σιναφιού. Αν τα βάλεις με έναν θα έχεις να κάνεις με όλους κι ακόμα κι αυτοί οι γνωστοί τοις πάσι ως αδιάβλητοι και βαθιά ευσεβούμενοι εκεί πάνω κι αυτοί, λέω εγώ, γίνονται συνήθως υποχείρια των αλλωνών, χάφτουν το δήθεν της προσποίησης και στηρίζουν στα τυφλά αυτούς που απλώς πιθηκίζουν τις χρηστές τους πράξεις. Ξέρεις πόσους ξέρω τέτοιους, το πιστεύεις, που με την τακτική αυτή κουκούλωσαν τις ασωτίες της νιότης τους, που φόρεσαν για προκάλυμμα τον μανδύα της θρησκείας και πίσω από αυτό το σεβασμό ρούχο έχουν ελεύθερο να είναι πιο ελεεινοί άνθρωποι του κόσμου; Γνωστές οι δολοπλοκίες τους, είναι γνωστοί για το ποιόν τους, όμως δεν παύουν να έχουν την εκτίμηση των ανθρώπων, λίγο τας κεφαλάς κλίνομεν, λίγο άνω σχώμεν τας καρδίας, λίγο τους οφθαλμούς αίρομεν και έχουνε για τον κόσμο καθαρίσει. Μέσα σ’ αυτό το φιλόξενο καταφύγιο θέλω κι εγώ να σπεύσω να σωθώ και να διασφαλίσω τις δουλειές μου. Καθόλου δεν θα απαρνηθώ τις γλυκιές μου συνήθειες, μόνο θα φροντίσω να κρύβομαι και να απολαμβάνω χαμηλόφωνα. Κι αν τύχει και αποκαλυφθώ θα δω χωρίς εγώ να ταραχτώ σύσσωμη την κλίκα να συντάσσεται με το συμφέρον μου προσφέροντάς μου προστασία έναντι και εναντίον όλων. Για να τελειώνουμε, αυτός είναι ο μόνος δρόμος ο αληθινός ο υπεράνω τιμωρίας, για να κάνω ό,τι μα ό,τι μου γουστάρει. Να γίνω επικριτής των πράξεων των άλλων, να κατακρίνω τους πάντες και να εξαίρω μόνο τον εαυτό μου. Να μη δείχνω ίχνος ευσπλαχνίας για κανέναν και ποτέ, έστω και μία φορά να με έχει θίξει, έστω και στο ελάχιστο, εγώ να τον φθονώ νυν και αεί με μίσος άσπονδο, γλυκό. Να παριστάνω τον υπέρμαχο των επιταγών του Ουρανού και με το πρόσχημα αυτό το βολικό, να πολεμάω τους εχθρούς μου, να τους κατηγορώ για ασέβεια, να υποκινώ θεόπληκτους κατήγορους που χωρίς λόγους προσωπικούς θα κραυγάζουν δημόσια εναντίον τους, θα τους συκοφαντούν, θα τους προπηλακίζουν αυθαίρετα κατά την κρίση τους. Έτσι πρέπει κανείς να εκμεταλλεύεται τις αδυναμίες των ανθρώπων και σαν σοφό μυαλό να ακολουθεί τις αμαρτίες της εποχής του.
ΣΓΚΑΝΑΡΕΛ
Ω Ουρανέ, τι ακούω; Μόνο να γίνεται υποκριτής σας έλειπε για να ολοκληρωθείτε από κάθε άποψη και να ’σαστε η πεμπτουσία της φρίκης. Κύριε, αυτό το τελευταίο με κάνει έξω φρενών και δεν μπορώ να μη μιλήσω. Κάντε ό,τι θέλετε, δείρτε με, τσακίστε με στο ξύλο, σκοτώστε με αν θέλετε, εγώ πρέπει να ξαλαφρώσω την καρδιά μου και σαν υπηρέτης πιστός να σας πω αυτά που πρέπει. Να ξέρετε, κύριε, πολλές φορές πάει η στάμνα για νερό μια φορά σπάει και όπως πολύ ωραία το λέει και ένας συγγραφέας που μου διαφεύγει, ο άνθρωπος σ’ αυτόν τον κόσμο είναι σαν το πουλί στο κλαρί, το κλαρί είναι ενωμένο με το δέντρο, όποιος είναι ενωμένος με το δέντρο ακολουθεί καλές αρχές, οι καλές αρχές αξίζουν πιο πολύ απ’ τα ωραία λόγια τα ωραία λόγια βρίσκονται στην αυλή, στην αυλή είναι οι αυλικοί, οι αυλικοί ακολουθούν τη μόδα η μόδα βγαίνει από την ιδιοτροπία, η ιδιοτροπία είναι μια ιδιότητα της ψυχής, η ψυχή είναι αυτό που μας δίνει τη ζωή, η ζωή τελειώνει με το θάνατο, ο θάνατος μας κάνει να σκεφτόμαστε τον Ουρανό, ο Ουρανός είναι πάνω από τη γη, η γη δεν είναι η θάλασσα, η θάλασσα πιάνει φουρτούνες, οι φουρτούνες ταλαιπωρούν τα πλοία, τα πλοία θέλουν καλό καπετάνιο, ο καλός καπετάνιος έχει φρόνηση, η φρόνηση δεν υπάρχει στους νέους, οι νέοι οφείλουν υπακοή στους γέρους, οι γέροι αγαπούν τα πλούτη, τα πλούτη κάνουν τους πλούσιους, οι πλούσιοι δεν είναι φτωχοί, οι φτωχοί έχουν ανάγκη, η ανάγκη δεν γνωρίζει νόμο, όποιος δεν γνωρίζει νόμο ζει σαν το κτήνος και άρα εσείς θα καταδικαστείτε στην Κόλαση με τους διαβόλους.
Μολιέρος, Δον Ζουάν ή Ο Πέτρινος Δείπνος, μτφρ. Κοσμάς Φουντούκης, εκδ. Νεφέλη