
'Ἐν κατακλεῖδι, ἡ ἠθικὴ θεμελίωση τοῦ δικαιώματος στὴ ζωὴ ἐπιτάσσει στὴν ντερριντιανὴ σκέψη νὰ προσφύγει στὸ ἀδύνατον, στὸ ἀπροϋπόθετο ποὺ κινεῖται πέραν τῆς οἰκονομίας τῆς ζωῆς. Καὶ αὐτὸ ἀκριβῶς εἶναι ἡ ἐπιβίωση, ἕνα ἀέναο ἀδύνατον, θὰ ἔλεγα μιὰ διαρκὴς ροὴ ἀπρόβλεπτων συμβαντικῶν στιγμῶν. Ὡς ἐπιζῶντες βιώνουμε ἀνὰ πάσα στιγμὴ τὴ ζωή μας σὰν ἕνα ἐπαναλαμβανόμενο ἀπροσδόκητο συμβὰν ποὺ δὲν ἔχει προγραμματιστεῖ ἀλλὰ ἀπειλεῖται συνεχῶς ὡς πρὸς τὴ δυνατότητά του. Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἀπειλὴ καθιστᾶ τὴν ἐπιβίωση πολύτιμη καὶ τὴν κατάφασή της πρωταρχική: ἡ ντερριντιανὴ προτροπὴ νὰ καταφάσκουμε τὴν ἐπιβίωση σημαίνει ὅτι ὀφείλουμε νὰ ἐῖβεβαιώνουμε ἀνὰ πάσα στιγμή, πέραν τῆς οἰκομομίας τοῦ δυνατοῦ, τὸ ἀνὰ πάσα στιγμὴ ἀπειλούμενο καὶ ἀπροσδόκητο θαῦμα τῆς ἐπι-βίωσης. Τελικά, ὁ θάνατος, ἄν καὶ εἶναι ἀνὰ πάσα στιγμὴ ἐπικείμενος, παραμένει ἐν τούτοις προβλέψιμος ὅσον ἀφορᾶ τὴν ἔλευσή του. Τὴν ἄφιξὴ του μᾶς τὴ διασφαλίζει, τὴν προεξοφλεῖ, τὴν προκαταλαμβάνει ἡ περατότηρά μας, ἡ θνητότητά μας. Ἀντίθετα, ἡ ἐπιβίωσή μας εἶναι κατ’ οὐσίαν μὴ προβλέψιμη, γιατὶ ποτὲ δὲν θὰ μάθουμε τὴ χρονικὴ διαρκειά της. Ἄν καὶ ἔχουμε ἐπιγνωση τοῦ γεγονότος ὅτι «εἴμαστε ὅλοι ἐπιζῶντες μὲ ἀναστολή», ποτὲ δὲν θὰ μάθουμε πότε ἐκπνέει αὐτὴ ἡ ἀναστολή - καὶ πρωτίστως ἡ ἀναστολὴ τῆς ἐπιβίωσης τοῦ ἄλλου: νὰ μὴ λησμονοῦμε ὅτι πρωταρχικὰ εἴμαστε ἐπιζῶντες τοῦ ἄλλου.
Αὐτὴ ἀκριβῶς ἡ ἀδύνατη, συμβατικὴ ἐπιβίωση καθιστᾶ δυνατὴ τὴ ζωὴ, τῆς δίνει ἀξία, ἀξιοδοτεῖ τὸ δικαίωμα στὴ ζωή, μάλιστα ἐπαγγέλεται στὴ ζωὴ τὴν ἀπαλλαγή της, τὴ θανάτωση. Μιὰ ἐπιβεβαίωση ἡ ὁποία, συνδεδεμένη μὲ τὸ ἀδύνατον ἀπροϋπόθετο χωρὶς κυριαρχία, μὲ τὸ ἀδύνατον συμβὰν, τουτέστιν μὲ τὸ πέραν τῆς τάξης τοῦ διαπιστωτικοῦ καὶ κυρίως τοῦ ἐπιτελεστικοῦ, θέλει νὰ διασφαλίσει τὸ δικαίωμα στὴ ζωή, τὴν εὶρήνη ὄχι μέσῳ τῆς ἐπιβολῆς σωστῶν-δίκαιων δικαιο-πολιτικῶν ὅρων, ἀλλὰ προτάσσοντας συνάμα μιὰν ὑπερηθικὴ ἑτερονομία ἡ ὁποία προϋποθέτει τὴν ἀπροϋπόθετη ἔλευση τοῦ ἄλλου, τὸν ἀνὰ πάσα στιγμὴ ἐπικείμενο θάνατό του, καὶ συνάμα θέτει ὡς πρωταρχικὸ ἠθικὸ ἀξίωμα τὴν ἐντολὴ οὐ φονεύσεις.'
Βαγγέλης Μπιτσιώρης, Ζακ Ντερριντά: Ζωή, Θάνατος, Επιβίωση, εκδ. Νεφέλη
