
'Δεν εἶμαι τό ἀποτέλεσμα ἤ ἡ διασταύρωση τῶν πολλαπλῶν αἰτιοτήτων πού προσδιορίζουν τό σῶμα μου ἤ τήν «ψυχή» μου, δέν μπορῶ νά σκεφτῶ τον ἑαυτό μου σάν τμῆμα τοῦ κόσμου, σάν ἁπλό ἀντικείμενο τῆς βιολογίας, τῆς ψυχολογίας καί τῆς κοινωνιολογίας, μήτε νά κλειστῶ μέσα στό σύμπαν τῆς ἐπιστήμης. Ὅ,τι γνωρίζω γιά τόν κόσμο, ἀκόμη κι ἐπιστημονικά, τό γνωρίζω ἀπό μιά ἄποψη δική μου ἤ μιάν ἐμπειρία τοῦ κόσμου δίχως τήν ὁποία τά σύμβολα τῆς ἐπιστήμης δέν θά σήμαιναν τίποτα. Ὅλο τό σύμπαν τῆς ἐπιστἠμης εἶναι οἰκοδομημένο πάνω στόν βιωμένο κόσμο, κι ἄν θέλουμε νά σκεφθοῦμε τήν ἴδια τήν ἐπιστήμη με σοβαρότητα, ν᾽ ἀποτιμήσουμε με ἀκρίβεια τό νόημα καί τή σπουδαιότητά της, ὀφείλουμε ν᾽ἀφυπνίσουμε πρῶτα αὐτή τήν ἐμπειρία τοῦ κόσμου τῆς ὁποίας εἶναι ἡ δευτερογενής ἔκφραση. Ἡ ἐπιστήμη δέν ἔχει καί δέν θά ἔχει ποτέ τό ἴδιο ὀντολογικό νόημα μέ τόν ἀντιληπτό κόσμο γιά τόν ἁπλό λόγο ὅτι εἶναι ἕνας προσδιορισμός ἤ μιά ἐξήγησή του. Εἶμαι ὄχι ἕνα «ζωντανό ὄν» ἤ ἀκόμη ἕνας «ἄνθρωπος» ἤ ἀκόμη μιά «συνείδηση», μέ ὅλα τά χαρακτηριστικά πού ἡ ζωολογία, ἡ κοινωνική ἀνατομία ἤ ἡ ἐπαγωγική ψυχολογία ἀναγνωρίζουν σ᾽ αὐτά τά παράγωγα τῆς φύσης ἤ τῆς ἱστορίας –εἴμαι ἡ ἀπόλυτη πηγή, ἡ ὕπαρξή μου δέν προέρχεται ἀπ᾽ τά προηγούμενά μου, ἀπό τόν φυσικό καί κοινωνικό περίγυρό μου, ὁδηγεῖται πρός αὐτά και τά ὑποβαστάζει, γιατί ἐγώ εἶναι πού κάνω νά ὑπάρξει γιά μένα (και συνεπῶς νά ὑπάρξει στή μοναδική ἔννοια πού ἡ λέξη μπορεῖ να ᾽χει γιά μένα) αὐτή ἡ παράδοση πού ἐκλέγω ν᾽ ἀναλάβω ἤ αὐτός ὁ ὁρίζοντας τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόσταση ἀπό μένα) αὐτή ἡ παράδοση πού ἐκλέγω ν᾽ ἀναλάβω ἤ αὐτός ὁ ὁρίζοντας τοῦ ὁποίου ἡ ἀπόσταση ἀπό μένα θά κατέρρεε, ἀφοῦ δέν τοῦ ἀνήκει σάν ἰδιότητα, ἄν δέν ἤμουν ἐδῶ γιά νά τή διατρέξω μέ τό βλέμμα. Οἱ ἐπιστημονικές ἀπόψεις, σύμφωνα μέ τίς ὁποῖες ἀποτελῶ μιά στιγμή τοῦ κόσμου, εἶναι πάντα ἀφελεῖς καί ὑποκριτικές, γιατί ὑπονοοῦν, δίχως νά τήν ἀναφέρουν, αύτή τήν ἄλλη ἄποψη τῆς συνείδησης, μέ τήν ὁποία στήν ἀρχή ἕνας κόσμος ταξιθετεῖται γύρω μου κι ἀρχίζει νά ὑπάρχει γιά μένα. Τό νά ἐπιστρέφουμε στά πράγματα τά ἴδια πάει νά πεῖ να ἐπιστρέφουμε σ᾽ αὐτόν τον πρίν ἀπό τή γνώση κόσμο γιά τόν ὁποῖο πάντα μιλάει ἡ γνώση καί ὡς πρός τόν ὁποίο κάθε ἐπιστημονικός προσδιορισμός εἶναι ἀφηρημένος, ἐνδεικτικός και ἐξαρτώμενος, ὅπως ἡ γεωγραφία ὡς πρός τό τοπίο, ὅπου στήν ἀρχή ἔχουμε μάθει τί εἶν᾽ ἕνα δάσος, ἕνα λειβάδι κι ἕνας ποταμός.'
Μορίς Μερλό-Ποντί, Προοίμιο στη Φαινομενολογία της Αντίληψης, μτφρ. Φώτης Καλλίας, εκδ. Έρασμος
