'Σὰν ἐξαφανίστηκε ἡ σκιὰ στὸ σκοτάδι, ἡ Νύχτα ἀπόμεινε μὲ μιὰ ἀμφίβολη αἴσθηση ἐκκρεμοῦς ποὺ πάει νὰ φταστεῖ καὶ νὰ ξεψυχήσει στὸν ἑαυτό του· μὰ ὅ,τι λάμπει καὶ πάει, ἐκπνέοντας στὸν ἑαυτό του, νὰ ἀποσβεστεῖ, ὁ ἑαυτός της ἀντιλαμβάνεται νὰ τὸ σηκώνει ἀκόμα· λοιπόν, αὐτηνῆς εἶναι δίχως ἀμφιβολία ὁ χτύπος που εἶχε ἀκουστεῖ καὶ ὁ θόρυβός του ὁ ὁλοκληρωτικὸς ποὺ ἀνεπιστρεπτὶ κατέπεσε στερημένος στὸ παρελθόν του.'
Στεφάν Μαλαρμέ, Ο Ἰγκιντουρ ή Η Τρέλα του Ελβενόν, μτφρ. Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, εκδ. Ἀγρα
* * *
'[...] Ἐλβενόν, φκιαχτὴ λέξη ποὺ μπορεῖ πιθανὰ νὰ ἐξηγηθεῖ ὅτι σημαίνει τὸν γιό τοῦ προσωπικοῦ πόνου, "τοῦ πόνου μου" (σύμφωνα μὲ μιὰ ρήση τῆς Ἐσθήρ) ἤ τὸν γιὸ τῶν ἄστρων καὶ τοῦ Ἐλοΐμ· ἡ στενάχωρη ἠθικὴ ἀναδίπλωση στὸν ἴδιο τὸν ἑαυτό του τοῦ ἀτόμου ποὺ θέλει νὰ συνδέσει τὸν ἄκρατο ὑποκειμενισμὸ μὲ τὴν ἀνάλυση τοῦ ἀντικειμενικοῦ φαινόμενου· ἡ ἀπομόνωση στὴ σιωπὴ τῆς πιὸ ἀπρόσπβλητης μοναξιᾶς, γιὰ νὰ μπορέσουμε νὰ παραμείνουμε στὴν περιοχὴ τοῦ λόγου ποὺ ἡ λατρεία του θρέφεται μὲ τὸ παράλογο· ἡ ἀναζήτηση μιᾶς ὕπαρξης ἀφηρημένης ποὺ καταργώντας κάθε προσωπικὸ θὰ ἐνσωματώνει τὸ καθαρὸ εἶναι· ἡ ἀντίληψη ὅτι τὸ ἄτομο πηγαίνοντας νὰ παραβγεῖ στὸ τυχαῖο μεταβάλλεται σὲ ἀστερισμό· ἡ ἔφεση ν' ἀντιμετωπισθεῖ τὸ τυχαῖο μὲ τὸ τραγούδι, τὴν ποιητικὴ δημιουργία· τὸ ἐνδιαφέρον γιὰ τὸ ἄσκημο ὡς ἀντίθετο τῆς γήινης ὁμορφιᾶς· ἡ τοποθέτηση τοῦ ἰδεώδους ὠραίου στὴν παγερὴ καὶ οὐδέτερη στειρότητα (Ἡρωδιάδα)· τὸ ξαναζωντάνεμα τῆς θεολογίας πάνω σὲ βάση στενὰ ὑποκειμενική, μὲ τὶς τύψεις τῆς συνείδησης που βλασταίνουν πάνω στὰ ὑπόλοιπα τῆς θρησκευτικῆς πίστης καὶ ἀγωγῆς· οἱ ἀναδρομὲς στὰ παραδείγματα ποὺ μᾶς κληρονόμησε ὁ μυστικισμός· ἡ νοσταλγία τοῦ πρωτόγονου καὶ τῆς πίστης του ποὺ τὴ χάσαμε· ἡ ἔννοια τῆς φυλῆς (ποὺ μὲ τόσο ὀλέθρια ἀποτελέσματα κληρονομήθηκε ἀπὸ τὸ Νίτσε στὸ Ναζισμό)· οἱ ἀπηχήσεις μεσαιωνικῶν παραμυθιῶν, θρύλων καὶ βίων τῶν Ἁγίων καὶ μάλιστα τοῦ Ἁγίου Γεωργίου· οἱ ἀπηχήσεις μύθων τῆς ἀρχαιότητας καῖ μάλιστα τοῦ Προμηθέα· ἡ ἕφεση πρὸς τον ἀποκρυφισμό, τὴν καβαλιστικὴ καὶ τὴ μαγεία· ἡ ἔννοια ἑνὸς διάκοσμου καθαρῶν συμβόλων (ρολόγι, μαγικό βιβλίο, κουρτίνες, ἔπιπλα, καθρέφτης, κάμαρη, σκάλα, θυρόφυλλα, τάφος, στάχτες τῶν κεκοιμημένων, πύργος, πηγάδι, στοιχειά, μαρμαρώματα, φτερουγίσματα, λάμψεις καὶ ἀναλαμπές, σκοτάδια, μεσονύχτι, μονόκερο ἄλογο, ζάρια καὶ κεράτιο <δηλαδὴ τὸ χωνὶ ποὺ τὰ ρίχνουν>)· ἡ ἀναγωγὴ τοῦ οἰκείου περιβάλλοντος τῆς καθημερινότητας τῶν πραγμάτων ποὺ συναναστρεφόμαστε, μὲ τὸν προσωπικό μας βίο καὶ τὴν ἀτομική μας ἐμπειρία, σὲ πνευματικό διάκοσμο· ἡ ὑποβολὴ μεταφυσικῶν προεκτάσεων διὰ τοῦ συγκεκριμένου· ἡ προσωποποίηση τῆς στιγμῆς ποὺ ἀφαιροῦμε κι ἐπεκτείνουμε τὸν βραχὺ χρόνο της σ' ἔκσταση ἱκανὴ νὰ χωρέσει τὴ λεπτομερέστερη ἀνάλυση τῶν αἰσθήσεων· ἡ πρόθεση νὰ παρουσιαστεῖ ὁ Ἴγκιντουρ ἀπὸ σκηνῆς θεάτρου, ὅπου ὅλες οἱ μορφὲς τέχνης, στὴν μεγαλύτερη καθαρότητα τῶν στοιχείων τους, πιστεύεται ὅτι εἶναι δυνατὸ νὰ συντεθοῦν ἀποτελώντας μοναδικὴ ἑνότητα σὲ πράξη τοῦ λόγου καὶ τῆς κίνησης.'
Νίκος Γαβριήλ Πεντζίκης, 'Για τον Μαλλαρμέ', δοκίμιο που περιλαμβάνεται στην έκδοση